مصاحبه از: محمد آزرم
قسمت اول ـ ادامه دارد
- بعد از کتاب «ضمیر چهارم شخص مفرد» که در آن قصه های شما رویکرد تصویری کردن زبان و همین طور زبان تصویر داشتند، حالا در روند قصه هایتان در کتاب «وقتم کن که بگذرم» و «اگه اون لیلاست، پس من کی ام؟!» این دو رویکرد که متفاوت هستند، با هم وارد تعامل شده اند؛ این طور قصه نوشتن برای خواننده قصه ایرانی یا غریبه است یا خیلی آشنا نیست، شما به این مسأله چطور نگاه می کنید؟
- نمی دانم منظور شما واکنش خواننده ایرانی است و یا تعامل این دو رویکرد. به هر صورت، اگر از لحاظ جامعه شناختی بخواهیم به ادبیات نگاه کنیم، می بینیم که حتا در این دیدگاه می بایستی که نویسنده از تمام عناصر و امکاناتی که در زندگی بیرونی خود دارد، برای زندگی درون متنی استفاده کند. شاید یک روز بشود که موسیقی را به صورت صوتی، جزئی از متن دانست که البته غریبه نیست. حرکت به سوی مولتی مدیا شدگی پدیده ای است که پیشنهادهای بسیاری در خود دارد. اگر ما در عصری زندگی می کنیم که رایانه و اینترنت حرف اول را می زنند، این تأثیر می بایستی در هر اثر هنری و نیز داستان ها خودش را نشان دهد. شاید هر کس روشی را انتخاب کند. کسی فقط کلمه رایانه را در متن خود بکار ببرد و دیگری از قالب ها و ساخت های رایانه ای در اثرش استفاده کند. من خودم از به کار گیری قالب های جدیدی که بستر آن جامعه امروزی است، لذت می برم. فکر می کنم هرچیزی دور و ور ما انسان ها حکایت و داستانی در خود دارد که باید این داستان را کشف کرد. و همه این داستان ها در قالب های گوناگون و متنوعی قرار دارند که یک هنرمند بنا به دیدگاه خود یکی از این قالب ها را می بیند و متأسفانه بقیه را نفی می کند. نوشتن می تواند نوعی مدیتیشن باشد که چشم سوم انسان را فعال می کند و انسان چه نویسنده و چه خواننده با تقویت این چشم سوم قادر به کشف شکل ها و قالب های جدید می شوند. اگر به زبان برگردیم، متوجه می شویم که زبان نوشتاری تنها زبان مورد کاربرد بشر نیست. زبان های گوناگونی برای بیان وجود دارند که می توانند با هم ترکیب شوند. به عنوان مثال، زبان نوشتاری، زبان گفتاری، زبان ذهنی، زبان حرکتی، زبان اشاره ای، و غیره که من از میان این همه انواع مختلف زبان تنها چند زبان را با هم ترکیب کرده ام که آن هم با این همه اعتراض و مخالفت مواجه شده است. به نظر می رسد که انسان گاهی فراموش می کند که روزگاری این نظام قراردادی شکل دیگری داشت و در اثر تحول تاریخی به اینجا رسیده است و ما می توانیم از امکانات هر عصر و دوره در کنار هم استفاده کنیم. همیشه لزومی ندارد که از ماحصل استفاده کنیم، گاهی می شود از روندها استفاده کرد، حداقل در مسائل هنری که اینطور است. در زندگی روزمره هم می تواند اینطور باشد. ما هر کدام از اعتقادات و رفتارها و ویژگی های رفتاری خود را در یکی از دوره های زندگی خود کسب کرده ایم و مجموع این خوشه چینی ها از ما یک انسان امروزی در حال تکامل می سازد.
