نخستین همایش ملی نقد ادبی در ایران
سوم و چهارم اسفنـد ماه 1389، دانشگاه فردوسی
چکیده مقاله (لیلا صادقی): بوطیقای شناختی به مثابهی نظریهی ادبی
در نظریهی شناختی، زبان به مثابهی محصول تلقی میشود که متعلق به فرایندهای شناختی عامی است که ذهن انسان را قادر به مفهومسازی تجربه میسازد و “درک تجسمیافته” (جانسون 1987) نامیده میشود که این مفهومسازی در بررسی ادبی قابل بررسی است. مسئله این پژوهش این است که آیا زبانشناسی شناختی میتواند نظریهی مناسبی برای ادبیات تولید کند و در این صورت، این نظریه که شعرشناسی شناختی نامیده میشود، چگونه به ارزیابی متون ادبی و جهان متن میپردازد؟ فرضیه این پژوهش این است که شعرشناسی شناختی، ابزاری قدرتمند برای وضوح بخشیدن به فرایندهای استدلالی و روشن کردن ساختار و مفهوم متون ادبی است. این نظریه، یک نظریه دربارهی ادبیات فراهم میکند که مبتنی بر زبان متون ادبی و نوع چیدمان واحدهای زبانی است و همچنین مبتنی بر شگردهای زبانشناسی شناختی از جمله استدلال قیاسی است که بر این اساس، طبق چارچوب نظری مارگریت فریمن (2002) یک متن دارای سه سطح نگاشت ویژگی، نگاشت رابطهای و نگاشت نظام است. در سطح اول، دریافت شباهت میان اشیاء بررسی میشود. در سطح دوم، حساسیت نسبت به روابط میان اشیاء و در سطح سوم، تشخیص الگوهای موجود بهواسطهی روابط میان اشیاء که امکان تعمیم را برای ساختار بسیار انتزاعیتر ایجاد کرده و جهان متن را ترسیم میکند و با ارزیابی حوزه مفهومی و جهان متن و همچنین تشخیص متن اصلی از جعلی، این نظریه به مثابهی یک نظریه ادبی کارآمد میتواند عمل کند. در این پژوهش، برای بررسی عملکرد این نظریه، به بررسی شعر احمد شاملو میپردازیم. پرسش این پژوهش این است که نظریهی شناختی، چگونه میتواند به مثابهی یک نظریهی ادبی مناسب برای تحلیل سازمند عمل کند؟ مهارتهای عمومی نگاشت که توانایی شناختی را برای تولید و تفسیر استعاره تشکیل میدهند، از جمله پایههای این نظریه هستند که میتوانند بینشها و محدودیتهای نقد ادبی سنتی را روشن کنند و همچنین کاربرد شعرشناسی شناختی میتواند سبک ادبی را مشخص و ارزیابی کند.
کلید واژهها: شناختی، نگاشت، استدلال قیاسی، جهان متن، استعاره
---------------------
برگزار کننده : گروه ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، قطب علمی فردوسی شناسی، با همکاری انجمن علمی نقد ادبی ایران؛ مرکز تحقیقات زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه تربیت معلم تهران.
برای خواندن فهرست مقالات اینجا را کلیک کنید
