گزارشگر : پروانه توکلی/ خبرگزاری کتاب
در اثری پژوهشی از لیلا صادقی منتشر میشود
کارکرد گفتمانی سکوت در داستان کوتاه معاصر ایران» اثری پژوهشی از لیلا صادقی است به بررسی زبانشناسی سکوت در ادبیات میپردازد. در این اثر، سکوت به عنوان یکی از شگردهای روایی مطرح شده است.\
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) صادقی درباره این کتاب گفت: در این اثر، سکوت به عنوان یکی از شگردهای روایی مطرح میشود که برای ایجاد عناصر داستانی مانند فضاسازی، زمینهسازی و تعلیق و همچنین در تکمیل پیرنگ داستانی با ایجاد گرهافکنی و گرهگشایی مورد استفاده قرار میگیرد.
وی افزود: «گفتمان سکوت» یعنی آنچه گفته نمیشود یا دانسته نمیشود، آنچه صرفا به طور ضمنی یا شهودی، غیرمستقیم، غیردقیق، ناکامل و یا به صورت محذوف بیان میشود.
این پژوهشگر گفت: به طور خلاصه، گفتمانی از سکوت به بررسی خوانش مخاطب براساس ناگفتههای متن میپردازد و برخلاف بررسیهای زبانشناسی - اجتماعی که سکوت را در متون گفتاری به ویژه مکالمه مد نظر داشتهاند، در این پژوهش، سکوت در هر متنی اعم از گفتاری و نوشتاری مورد مطالعه قرار میگیرد.
نویسنده «داستانهای برعکس» درباره بررسی کارکردهای دیگر سکوت در این اثر پژوهشی توضیح داد: در این پژوهش با رویکردی زبانشناسانه به سکوت نگاه شده است، و با الهام از تقسیمبندیهای مختلف سکوت در مکالمه، در زمینه زبانشناسی اجتماعی و با استفاده از نظریههای فلسفی و ادبی موجود برای گفتمانهای مختلف، به تعریف مقوله جدیدی از سکوت پرداخته شده است که در آن بررسی سکوت گفتمانی در متن داستانی، باعث میشود که گونههای متفاوت روایت داستانی، قابل تقسیمبندی باشند.
وی همچنین با اشاره به ساختار ناگفتهها در ادبیات داستانی معاصر توضیح داد: چنانکه زیبایی روایت در متن به خاطر ناگفتههای آن است، طبق نظریهای که در این اثر ارایه میشود، سکوت به بررسی ساختار ناگفتهها و ویژگی و سطوح بازنمایی آنها در متن داستانهایی نظیر «نمازخانه کوچک من» اثر هوشنگ گلشیری، «درخت گلابی» اثر گلی ترقی، «به دزدی رفتهها» نوشته ابراهیم گلستان، «خواب خون» اثر بهرام صادقی و همچنین «قصه خرگوش» و «گوجه فرنگی» اثر زویا پیرزاد میپردازد.
وی با بیان تقسیمبندیهای سکوت در این اثر پژوهشی خاطرنشان کرد: در واقع با توجه به انواع مختلف سکوت ساختاری، معنایی و کاربردی که تقسیمبندی این نگارنده از مقوله سکوت به شمار میرود، میتوان به تحلیل گفتمانی متن پرداخت و چرایی استفاده از هر کدام از انواع سکوت را به دلایل سبکشناختی در روایت داستان، بررسی کرد.
صادقی در پایان گفت: میتوان گفت اجرای سکوت در خدمت روایت داستانهای خوشساخت است. چرا که هرکدام از این انواع مختلف، در راستای شکلگیری برخی از عناصر داستان و یا اجزای پیرنگ قرار میگیرند و امکان بررسیهای سبکشناختی داستان را در طول یک دوره یا دورههای متفاوت، در اختیار آیندگان قرار میدهد.
وی تصریح کرد: این کتاب حدودا 560 صفحه است و هنوز درباره ناشر آن تصمیمی نگرفتهام.
