نوشته:لیلا صادقی
جی. یلولیس داگلس(J. Yellowlees Douglas) بیش از 7 سال است که بر نظریه ادبی ابر متنیت، روایت و زیبایی شناسی بافت داستان تحقیق می کند و همچنین داستان می نویسد. البته، ابرداستان. او در مقاله های نقد ادبی، خوانش ابرمتن را به عنوان نوعی اجرای شگردهای روایی برای خوانندگان سنتی و غیرسنتی بررسی می کند و همچنین تأثیر کارکرد ابرمتن در خوانش یک متن را ارزیابی می کند.
« یک فیلم سینمایی از برش های متعددی تشکیل می شود که تدوین آن ها به صورت یک جریان واحد یعنی سینما. اما بیننده در هنگام تماشای فیلم، پیوند ها را می بیند و نه برش ها را.» (فاصله، بازنمایی و درک: آنچه خوانندگان ابر داستان انجام می دهند و نمی دهند، یلولیس داگلس، تابستان 1992)
داستان مدرن نیز با نکته سنجی بر چیستی داستان، به نشان دادن اجزای تشکیل دهنده یک داستان می پردازد و سعی می کند به خواننده بگوید که در هنگام خواندن متن، باید برش ها را ببیند و نه پیوند ها را، که نگاه خواننده به داستان نیز خود بخشی از داستان را تشکیل می دهد.
برای درک هر نوآوری، بهتر است از مصداق های آن شروع کنیم. شاید اگر بگوییم چطور یک ابرمتن به تکثیر شبکه ای داستان می پردازد، تصویر گنگی از ماهیت متکثر ابر بودگی یک داستان به دست داده باشیم، اما پس از خواندن یک ابر داستان، درباره نظریه ادبی و قواعد حاکم بر آن می توانیم به وضوح به گفت و گو بپردازیم، بدون ایجاد سوء تفاهم های معمول ناشی از عدم درک درست یک مقوله ادبی. "من چیزی نگفتم" یکی از بهترین نمونه های ابر داستان است که می تواند به عنوان مثالی بر مباحث مطرح شده در ابرمتن تکمیل کننده بحث باشد.
راوی در صفحه آغازین داستان با خواننده قراردادی می بندد حاکی از چگونگی خوانش نشانه های تصویری در خلال خواندن داستان. پس از این قرارداد که خود نیز جزئی از داستان است، شش گزینه برای آغاز روایت داستانی پیش رو قرار می گیرد. بدین گونه نقش خواننده در پیشبرد جریان داستان فعال می شود و از حاشیه به متن می آید. در واقع خواننده خود جزئی از متن شده و در طول داستان مورد خطاب قرار می گیرد. در این صفحه، با انتخاب هر کدام از گزینه ها، روایت مرگ تصادفی دوست دختر برادر راوی به گونه ای شروع می شود.
ادامه مطلب
