بازخوانی: لیلا صادقی ـ فیلم: بهمن فرمان آرا
فرشته مرگ که خود واژه ای متناقض نماست، چرا که فرشته معنای متداعی سفید را به همراه دارد و مرگ معنای متداعی سیاه، در بافت فیلم رنگ می بازد و سفید و سیاه لباسی می شوند بر تن او. چنانکه فرشته همچنان زیباست و با تغییر رنگ لباسش، چهره اش تغییری نمی کند. در نتیجه، سیاه و سفید بودن دیگر در تقابل با هم قرار نمی گیرند و نشانگر خوبی و بدی نیستند، بلکه اشاره به آسان پذیری یا دشوار پذیری مرگ دارند که این تعبیر، می تواند به عنوان نماد و یا تغییر کارکردی واژه تلقی شود. فرشته سفید پوش وقتی بر گونه شبلی مو سفید بوسه می زند، پیوند میان مرگ و زندگی اش را قطع می کند. بوسه نیز از دیگر واژگانی است که تغییر کارکردی پیدا کرده و به نمادی کلیدی بدل می شود. حال عنوان «یک بوس کوچولو» دیگر در تقابل با «یک بوس کش دار» قرار می گیرد و آسان پذیری قطع پیوند زندگی و مرگ، در مقابل دشوار پذیری آن با بوسه ای کش دار مطرح می شود.
-
شاید اگر به دیالوگی در فیلم برگردیم، کوتاه بودن مدت زمان بوسه را دلیل بر عدم وابستگی به زندگی مادی بدانیم، چنانکه راننده تاکسی محمدرضا سعدی را به عنوان فردی آلوده به گناه به صورت تلویحی محکوم به یک بوسه کش دار می داند! در تعبیر بوسه کش دار که از تقابل معنایی با کوچولو برمی آید، حسن تعبیر euphemism به کار رفته، به طوری که نابهنجاری و فرض سیاهی آلودگی به گناه از میان می رود. همینجاست که نتیجه می گیریم، بر خلاف تصور راننده تاکسی، آدم های این فیلم سیاه و سفید نیستند، بلکه تعبیر آنان از مرگ سیاه یا سفید است. شبلی مرگ را سفید و سعدی آن را سیاه می بیند.
-
از دیگر نکات قابل به ذکر، نمادسازی داستانی است که ابتدا در سطح واقع گرایانه و از اواسط در سطحی فراواقعی ساخته می شوند. قناری مرده دربرابر نمرده، شکر در برابر تلخی، چای شیرین در برابر تریاک درون چای برای خودکشی و غیره نشانه هایی هستند که در همنشینی با شخصیت ناامید شبلی قرار می گیرند. قناری ظاهرا مرده که زنده می شود، برای شبلی نشانه ای است از امید به زندگی. فرشته مرگ همه قوطی شکر شبلی را قرض می گیرد و شبلی همه آن را می بخشد و تلخی تریاک درون چای را ترجیح می دهد و قرص هایی که امکان پیوند او با زندگی را حفظ می کنند، دور می اندازد. سعدی قهوه اش را با شش قاشق شکر می خورد، چهره زندگی برای او به زیبایی چهره زنان است و از ترس فراموش کردن آن (به دلیل ابتلا به آلزایمر) به زادگاه خود برمی گردد. او از مرگ می هراسد و فرشته مرگش با لباس سیاه به گونه او بارها و بارها بوسه می زند.
برای خواندن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید.
------------------------------------------------
بازیگران: هدیه تهران، جمشید مشایخی، رضا کیانیان، ...
